Монгол бөх нь цаг хугацаа, жингийн зааггүйгээр хүч чадал, угсаа гарвал, эртний ёс жаягийг уран мэхтэй хослуулан харуулдаг үндэсний спортын гол бэлгэдэл юм.
Монгол бөхийн барилдаан нь эртний нүүдэлчдийн байлдан дагуулал, цэрэг эрсийн бэлтгэл сургуулилтаас үүсэлтэй бөгөөд өнөө цагт үндэсний соёл, уламжлалын үнэт өв, эр хүний хүч чадал, уран мөнгөний шалгуур болон хөгжиж байна.
Монгол бөхийн талаарх гол онцлогууд:
- Өмсгөл: Бөхчүүд "зодог" (цээживч), "шуудаг" (богино өмд), "гутал" болон "малгай" өмсдөг бөгөөд зодогны нээлттэй загвар нь эрт цагт эмэгтэй хүн барилдсанаас үүдэлтэй гэх домогтой.
- Дэвээ ба Шаваа: Барилдахын өмнө болон дараа бөхчүүд бүргэд, шонхор шувууны хөдөлгөөнийг дуурайж "дэвдэг" нь хүч чадал, сүр жавхланг илтгэхийн зэрэгцээ биеэ халаах зориулалттай.
- Цолны эрэмбэ: Наадмын барилдаанд давсан даваа бүрээр начин, заан, гарьд, арслан, аварга гэх мэт амьтны нэрээр нэрлэгдсэн улсын цол олгодог.
- Дүрэм: Монгол бөхөд цаг хугацаа, жингийн ангилал байдаггүй бөгөөд өвдөг, тохой, эсвэл их биеийн аль нэг хэсгээр газар хүрсэн бөхийг унасанд тооцдог онцлогтой.
- Засуул: Барилдааны үеэр бөх бүрт засуул туслах бөгөөд тэд бөхийн малгайг хадгалах, мэх заах, цол дуудах үүргийг гүйцэтгэдэг.