Create Your Perfect Mongolia Adventure

Өмнөговь аймгийн Байгалийн түүхийн музей нь тус бүс нутгийн байгаль, газар зүй, түүх соёлын ховор нандин олдворуудыг хадгалан хамгаалж, олон нийтэд таниулдаг гол төв юм.

Монгол орны хамгийн өндөр цэг болох Алтай Таван Богд нь Баян-Өлгий аймгийн Цэнгэл, Улаанхус сумдын заагт орших, байгалийн сүр хүч, мөнх цаст оргилуудын цогцолбор юм. Энэхүү уулс нь ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвд бүртгэгдсэн байдаг.

Амарбаясгалант хийд нь XVIII зууны эхэн үеийн Монголын уран барилгын гайхамшигт бүтээл бөгөөд Анхдугаар Богд Өндөр гэгээн Занабазарын дурсгалд зориулж Манж Чин улсын найрамдал болон шашны соёлыг баталгаажуулан 1727-1736 оны хооронд босгосон, Ивэн голын хөндийд орших Буддын шашны томоохон төв юм.

Төв аймгийн Эрдэнэ сумын нутаг, Горхи-Тэрэлжийн байгалийн цогцолбор газрын үзэсгэлэнт нэгэн хадны энгэрт байрлах Аръяабал (Аръяабалын бясалгалын төв) нь сүсэг бишрэл, байгалийн гоо үзэсгэлэн хосолсон гайхалтай газар юм.

Дундговь аймгийн Дэлгэрцогт сумын нутагт орших Бага газрын чулуу нь байгалийн өвөрмөц тогтоц, түүхэн дурсгалаараа алдартай үзэсгэлэнт газар юм.

Өмнөговь аймгийн Булган сумын нутагт орших Баянзаг бол дэлхийн палеонтологийн шинжлэх ухааны түүхэнд "алтан үсгээр" бичигдсэн, байгалийн болон түүхийн үнэлж баршгүй дурсгалт газар юм. Үүнийг дэлхий дахинд "Асаж буй цонж" (Flaming Cliffs) гэх нэрээр нь илүүтэй мэддэг.

Билгэ хаан болон Күлтегин жанжны гэрэлт хөшөөнүүд нь VIII зууны үеийн Хөх Түрэгийн хаант улсын түүх, соёл, тусгаар тогтнолын үзэл санааг эртний руни бичгээр хадлан үлдээсэн, Орхоны хөндийн соёлын дурсгалт газрын хосгүй үнэт дурсгалууд юм.

Богд хааны ордон музей нь Монголын сүүлчийн хаан VIII Богд Жавзандамба хутагтын өвөл амьдарч, төр шашны хэрэг хөтлөн явуулж байсан "Ногоон ордон" бөгөөд 1893-1903 оны хооронд баригдсан зуны долоон сүм, европ загварын өвлийн ордноос бүрдэх түүх, соёлын хосгүй үнэт цогцолбор юм.

Бурхан Халдун уул нь Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр сумын нутагт, Хэнтийн нурууны эвлэлд орших Монгол түмний шүтээн болсон төрийн тахилгатай уул бөгөөд Чингис хааны төрж өссөн, түүний амьдрал, түүхэн үйл хэрэгтэй салшгүй холбоотой дэлхийн соёлын хосгүй өв юм.

Сүхбаатар аймгийн Дарьганга сумын нутагт, Шилийн богд уулын баруун өмнөд талд орших Ганга нуур нь говь хээр хосолсон байгалийн өвөрмөц тогтоц, усны шувуудын чуулганаараа алдартай, улсын тусгай хамгаалалттай газар юм.

Гандантэгчинлэн хийд нь 1809 онд V Богд Жавзандамба хутагтын санаачилгаар байгуулагдсан, Монгол дахь Буддын шашны шар малгайтны (Гэлэгва) урсгалын гол төв бөгөөд "Төгс баясгалант их хөлгөн" хэмээх утга бүхий Монголын хамгийн том, идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулж буй хийд юм.

Хэнтийн нурууны өмнөд салбар уулс, хадан тогтоц, ой мод, гол мөрөн хосолсон Горхи-Тэрэлжийн байгалийн цогцолбор газар нь Улаанбаатар хоттой хамгийн ойр орших аялал жуулчлалын гол бүс нутаг юм.

Төв аймгийн Баянжаргалан сумын нутагт, Хэрлэн голын хөндийд орших Гүн галуут бол байгалийн өвөрмөц тогтоц, ховор амьтдын өлгий нутаг болох орон нутгийн хамгаалалттай газар юм.

Хөвсгөл аймгийн баруун хойд хэсэгт, Улаан тайга болон Хөвсгөл нуурын хооронд орших Дархадын хотгор бол Монгол орны хамгийн үзэсгэлэнтэй бөгөөд нууцлаг бүс нутгуудын нэг юм. Энэхүү газар нь байгалийн өвөрмөц тогтоц, олон зуун нуур, гол мөрөн болон Дархад түмний өвөрмөц соёл, бөө мөргөлийн өлгий нутаг гэдгээрээ алдартай.

Хөвсгөл аймгийн Цагааннуур сумын нутагт орших Доод Цагаан нуур нь Монгол орны хамгийн алслагдсан бөгөөд зэрлэг байгаль, загас агнуурын нөөцөөрөө алдартай цэнгэг уст нуур юм. Энэ нуур нь Дархадын хотгорын экосистемийн гол цөм бөгөөд Шишгэд голын сав газарт хамаардаг.

Өмнөговь аймгийн Гурван сайхан ууланд орших Ёлын ам нь жилийн турш мөстэй байдаг өвөрмөц тогтоцтой, ховор шувууд болон ан амьтад орогнодог байгалийн үзэсгэлэнт хавцал юм.

      Улаанбаатар хотын өмнөд хэсэгт, Богд хан уулын бэлд орших Зайсан толгой бол нийслэлийн хамгийн алдартай дурсгалт газруудын нэг юм. Эндээс хотын дүр төрхийг бүхэлд нь тольдон харах боломжтой бөгөөд түүхэн болон амралт зугаалгын чухал ач холбогдолтой цэг юм.

Манзушир хийд нь 1733 онд Богд хан уулын өвөрт байгуулагдсан, Төвөд болон Монголын уран барилгын хийцийг хослуулсан Буддын шашны томоохон хүрээ бөгөөд "Мэргэн ухааны бурхан" Манзуширт зориулагдсан түүх, соёлын дурсгалт газар юм.

Тэрэлжийн байгалийн цогцолбор газрын хамгийн алдартай бэлгэ тэмдэг болсон Мэлхий хадны тухай дэлгэрэнгүй мэдээллийг хүргэж байна.

Дорнод аймгийн Матад сум болон Халхгол сумын нутагт орших Мэнэнгийн тал бол дэлхийн хэмжээнд онгон төрхөө хадгалан үлдсэн хамгийн том хялганат хээрийн нэг юм. Энэхүү тал нь Монгол орны зүүн хязгаарт далайн түвшнээс дээш дунджаар 600 - 900 метрт оршдог.

Дундговь аймгийн Сайхан-Овоо сумын нутагт, Онги голын эрэгт орших Онгийн хийд нь 18-р зуунд байгуулагдсан говийн бүс дэх шашин соёлын томоохон төв байсан бөгөөд өдгөө түүхэн барилгын туурь болон сэргээн засварласан дуганыг үзэх боломжтой аяллын чухал цэг юм.

Завхан аймгийн Отгон сумын нутагт, Хангайн нурууны хамгийн өндөр цэг болон сүндерлэх Отгон тэнгэр уул нь Монголчуудын эртнээс тахиж ирсэн төрийн тахилгат, ариун дагшин хайрхан юм. Энэхүү уул нь Хангайн нурууны цорын ганц мөнх цаст оргил бөгөөд "Богд Очирваань" бурхны орших газар хэмээн дээдэлдэг.

Баян-Өлгий аймгийн Цэнгэл сумын нутагт, Алтай Таван Богд уулын цогцолборт орших Потанины мөсөн гол нь Монгол орны хамгийн том, хамгийн урт мөсөн гол юм. Энэхүү байгалийн гайхамшиг нь дэлхийн дулаарал, уур амьсгалын өөрчлөлтийг судлах шинжлэх ухааны чухал обьект болдог.

Улаанбаатар хотын яг төв цэгт орших Сүхбаатарын талбай (хуучнаар Чингис хааны талбай) бол Монгол Улсын төр засаг, түүх, соёл, олон нийтийн амьдралын гол зангилаа газар юм. Энэхүү талбай нь улс орны тусгаар тогтнол, ардчилал, шинэчлэлтийн түүхэн үйл явдлуудын гэрч болон оршдог.

Тоньюкукын гэрэлт хөшөө нь Түрэгийн хоёрдугаар хаант улсын мэргэн сайд Тоньюкукт зориулан VIII зууны эхээр босгосон, тус улсын гадаад харилцаа, дайн тулаан болон тусгаар тогтнолын төлөөх тэмцлийг эртний Түрэг бичгээр (руни) дэлгэрэнгүй өгүүлсэн түүх соёлын нандин дурсгал юм.

Архангай аймгийн Тариат сумын нутагт, Хангайн нурууны арын өндөрлөгт орших Тэрхийн цагаан нуур нь Монгол орны хамгийн үзэсгэлэнтэй цэнгэг уст нууруудын нэг юм. Энэхүү нуур нь галт уулын дэлбэрэлтийн үр дүнд үүссэн байгалийн өвөрмөц тогтоц бөгөөд Хоргын тогоо уултай салшгүй холбоотой.

Өвөрхангай болон Архангай аймгийн зааг дээр, Хангайн нурууны Шивээт Улаан хэмээх сүрлэг уулын оройд орших Төвхөн хийд нь Монголын шашин, соёл, урлагийн сод бүтээлч, Анхдугаар Богд Жавзандамба хутагт Г.Занабазарын байгуулсан түүхэн дурсгалт газар юм.

Увс аймгийн нутагт, Их нууруудын хотгорын хамгийн хойд хэсэгт орших Увс нуур нь Монгол орны хамгийн том талбайтай нуур бөгөөд Төв Азийн байгалийн унаган төрхөө хадгалж үлдсэн хамгийн чухал цэгүүдийн нэг юм. Энэхүү нуур нь ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн байгалийн өвд бүртгэгдсэн "Увс нуурын сав газар"-ын гол цөм билээ.

Өвөрхангай аймгийн Бат-Өлзий сумын нутагт, Орхон голын хөндийд орших Улаан цутгалан хүрхрээ нь Монгол орны хамгийн алдартай, хамгийн том хүрхрээнүүдийн нэг юм. Энэхүү байгалийн үзэсгэлэнт газар нь ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвд бүртгэгдсэн "Орхоны хөндийн соёлын дурсгалт газар"-ын гол цөмд оршдог.

Булган аймгийн Хутаг-Өндөр сумын нутагт, Улаанбаатар-Мөрөн чиглэлийн авто замын дэргэд орших Уран тогоо уул нь Монгол орны хамгийн үзэсгэлэнтэй, дугуй хэлбэрээ хамгийн сайн хадгалж үлдсэн унтарсан галт уул юм. Энэхүү уул нь Тулга, Тогоо, Жалавч хэмээх гурван унтарсан галт уулын хамт "Уран-Тулга" уулын дурсгалт газар хэмээх улсын тусгай хамгаалалтад багтдаг.

Хөвсгөл аймгийн Бүрэнтогтох сумын нутагт, Дэлгэр мөрний хойд дэнж дээр орших Уушгийн өвөрийн буган чулуун хөшөө цогцолбор нь хүрэл ба төмөр зэвсгийн түрүү үеийн нүүдэлчдийн соёл, урлаг, шүтлэгийг харуулсан дэлхийн хэмжээний хосгүй дурсгал юм.

Хар балгас буюу эртний Уйгурын нийслэл Ордубалык хотын туурь нь VIII-IX зууны үеийн Төв Азийн хот байгуулалтын соёл, Уйгурын хаант улсын сүр хүчийг илтгэх асар том хэрэмт хотын үлдэгдэл бүхий түүхэн дурсгалт газар юм.

Өвөрхангай аймгийн Хархорин сумын нутагт, Орхон голын хөндийд орших Хархорин хот (эртний Хархорум) бол Монгол үндэстний төрт ёс, түүх соёл, оюун санааны ариун голомт юм. Энэхүү хот нь 13-р зуунд Их Монгол Улсын нийслэл, дэлхийн улс төр, эдийн засгийн төв байснаараа хүн төрөлхтний түүхэнд онцгой байр суурь эзэлдэг.

Монголын эзэнт гүрний нийслэл Хархорум хотын туурь нь Өвөрхангай аймгийн Хархорин сумын нутагт, Эрдэнэ Зуу хийдтэй зэрэгцэн оршдог. Энэхүү түүхэн дурсгалт газар болон түүний олдворуудыг дэлгэн харуулсан Хархорум музейн тухай гол мэдээлэлтэй танилцаарай.

Өмнөговь аймгийн Сэврэй, Баян-Овоо сумын нутагт 180 гаруй км үргэлжлэн орших Хонгорын элс нь салхины аясаар дуу авиа гаргадаг "Дуут манхан" болон элсний ёроолоос ундран урсдаг Хонгорын гол зэргээрээ алдартай байгалийн үзэсгэлэнт газар юм.

Архангай аймгийн Тариат сумын нутагт орших Хоргын тогоо нь Монгол орны хамгийн залуу бөгөөд үзэсгэлэнтэй унтарсан галт уулсын нэг юм. Энэхүү уул нь Тэрхийн цагаан нуурын зүүн эрэгт сүндерлэх бөгөөд Хорго-Тэрхийн цагаан нуурын байгалийн цогцолбор газрын гол цөм юм.

Баян-Өлгий аймгийн Цэнгэл сумын нутагт, Алтай Таван Богдын байгалийн цогцолбор газарт орших Хотон нуур нь Монголын хамгийн үзэсгэлэнтэй, цэнгэг уст нууруудын нэг юм. Түүнийг Хургын нууртай богинохон сувгаар холбогддог тул ихэвчлэн "Хотон, Хургын нуур" хэмээн хамтад нь нэрлэдэг.

Баян-Өлгий аймгийн Цэнгэл сумын нутагт, Алтай Таван Богдын байгалийн цогцолбор газарт орших Хурган нуур нь Хотон нууртай "Сирт" хэмээх богинохон (2 км орчим) сувгаар холбогддог, Монгол Алтайн нурууны мөсөн голын гаралтай үзэсгэлэнтэй цэнгэг уст нуур юм.

Хэнтий аймгийн төв Чингис хотод байрлах "Хаад, язгууртны" музей нь Монгол Улсын орон нутгийн хамгийн том, орчин үеийн шийдэл бүхий музейнүүдийн нэг юм. Энэхүү музей нь Их Эзэн Чингис хааны мэндэлсэн нутагт түүний түүх, өв соёлыг дэлхий дахинд сурталчлах зорилготой байгуулагдсан.

Хэнтий аймгийн Дэлгэрхаан сумын нутагт, Хэрлэн голын хөндийд орших Хэрлэнгийн хөдөө арал бол Монголчуудын төрт ёсны түүх, соёл иргэншлийн хамгийн чухал голомт нутгуудын нэг юм. Энэхүү газар нь Их Монгол Улсын улс төр, эдийн засаг, шашны төв байснаараа түүхэнд мөнхрөн үлджээ.

Увс аймгийн Наранбулаг, Цагаанхайрхан, Малчин, Хяргас сумдын нутагт орших Хяргас нуур нь Монгол орны томоохон давст нууруудын нэг бөгөөд "Их нууруудын хотгор"-ын экосистемийн гол цөм юм. Энэхүү нуур нь өөрийн гэсэн нууцлаг түүх, өвөрмөц тогтоц бүхий "Хэцүү хад"-аараа аялагчдыг соронзон мэт татдаг.

Хөвсгөл аймгийн Ханх сумын нутагт, Хөвсгөл нуурын зүүн эрэгт орших Хүслийн хад нь нутгийн иргэд болон аялагчдын дунд маш их шүтэгдсэн, энергийн төв хэмээн тооцогддог байгалийн содон тогтоц юм.

Монгол орны "Хөх сувд" хэмээн алдаршсан Хөвсгөл нуур нь дэлхийн цэнгэг усны томоохон нөөц газар бөгөөд Хөвсгөл аймгийн Алаг-Эрдэнэ, Ханх, Ренчинлхүмбэ, Чандмань-Өндөр сумдын нутагт оршдог.

Баян-Өлгий аймгийн Цэнгэл сумын нутагт, Алтай Таван Богдын байгалийн цогцолбор газарт орших Цагаан гол нь сүүн цагаан өнгөөрөө алдартай, Монголын хамгийн өвөрмөц голуудын нэг юм. Энэхүү гол нь Алтай Таван Богдын мөсөн голоос эх авч, Ховд голд цутгадаг.

Цагаан суварга нь Дундговь аймгийн Өлзийт сумын нутагт орших, олон сая жилийн өмнөх далайн ёроол байсан шаварлаг тунадас, эрдэс бодисын нөлөөгөөр үүссэн өнгө алагласан хадан хясаа бөгөөд алсаас харахад эртний хотын туурь эсвэл цагаан суваргууд мэт харагддаг байгалийн өвөрмөц тогтоц юм.

Цогт тайжийн цагаан байшин нь XVII зууны эхэн үеийн Монголын соёл иргэншил, уран барилгын хосгүй дурсгал бөгөөд Халхын Цогт хунтайжийн санаачилгаар 1601 онд баригдсан, Төвөд болон Монгол загварыг хослуулсан сүм хийдийн цогцолбор юм.

Төв аймгийн Эрдэнэ сумын нутагт, Туул голын хөвөөнд орших Цонжин болдог нь Монголын түүхэн бахархал, орчин үеийн аялал жуулчлалын томоохон цогцолбор газар юм. Энд дэлхийн хамгийн өндөр морьт хөшөө болох Чингис хааны морьт хөшөө сүндэрлэн байдаг.

Улаанбаатар хотын төв хэсэгт байрлах "Чингис хаан" үндэсний музей нь Монголын төрт ёсны түүх, соёл, өв уламжлалыг харуулсан Ази тивийн томоохон музейнүүдийн нэг юм. Энэхүү музей нь Монголын анхны төр улс болох Хүннү гүрнээс эхлээд XX зууны эхэн үе хүртэлх хаадын түүхийг цогцоор нь харуулдаг.

Чойжин ламын сүм музей нь 1904-1908 оны хооронд Монголын сүүлчийн хаан VIII Богд Жавзандамбын төрсөн дүү, төрийн сахиус Чойжин лам Лувсанхайдавт зориулан баригдсан, догшин сахиус тахих зан үйлийн төв болон уран барилга, дүрслэх урлагийн хосгүй гайхамшигт цогцолбор юм.

Баян-Өлгий аймгийн Цэнгэл сумын нутагт, Алтай Таван Богдын байгалийн цогцолбор газарт орших Шивээт хайрхан уул нь байгалийн үзэсгэлэн болон хүн төрөлхтний соёлын үнэт өв хосолсон Монгол Алтайн нурууны ариун дагшин уулсын нэг юм.

Сүхбаатар аймгийн Дарьганга сумын нутагт орших Шилийн богд уул нь далайн түвшнээс дээш 1778 метр өндөрт орших унтарсан галт уул юм. Энэхүү хайрхан нь Дарьгангын 200 гаруй галт уулын дотроос хамгийн өндөр нь бөгөөд монголчуудын хувьд хийморь лундаагаа сэргээдэг эрч хүчний туйл, ариун дагшин шүтээн гэгддэг.

Буган аймгийн Рашаант сум болон Өвөрхангай аймгийн Бүрд сумын заагт, Улаанбаатараас баруун тийш 280 км орчим зайд орших Элсэн тасархай нь Монгол орны байгалийн гурван өөр бүс (хангай, хээр, говь) нэг дор цогцолсон маш өвөрмөц тогтоцтой газар юм.

Эрдэнэ Зуу хийд нь 1586 онд Абтай сайн хааны санаачилгаар байгуулагдсан, Монгол дахь хамгийн эртний буддын шашны томоохон төв бөгөөд 108 суварга бүхий хэрмээр хүрээлэгдсэн түүх, соёлын хосгүй дурсгал юм.

Өвөрхангай аймгийн Бат-Өлзий сумын нутагт, Орхон голын хөндийд орших Үүртийн тохой нь байгалийн маш өвөрмөц, сүрлэг тогтоц бүхий хад асга, хавцал юм. Энэхүү газар нь Орхоны хөндийн байгалийн цогцолбор газрын хамгийн үзэсгэлэнтэй хэсгүүдийн нэгд тооцогддог.

Шанхын Баруун хүрээ буюу Шанхийн хийд нь 1647 онд Өндөр гэгээн Занабазарын санаачилгаар байгуулагдсан, Монголын хамгийн эртний бөгөөд нөлөө бүхий шашин-соёлын төвүүдийн нэг, ялангуяа Чингис хааны "Хар сүлдэнд" тахил өргөж ирсэн түүхт газар юм.

Архангай аймгийн Өгийнуур сумын нутагт орших Өгий нуур нь Монгол орны төв хэсгийн хамгийн алдартай, аялал жуулчлалын дэд бүтэц сайн хөгжсөн цэнгэг уст нуур юм. Энэхүү нуур нь олон улсын ач холбогдол бүхий ус чийгтэй газрын жагсаалт буюу Рамсарын конвенцод бүртгэгдсэн байдаг.