Гандантэгчэнлин хийд

Гандантэгчэнлин хийдийн анхны сүм 1809 онд Далхын дэнж дээр "Шар сүм" нэртэйгээр байгуулагдсан бөгөөд хожим хэд хэдэн дацан, дуганаар өргөжин тэлжээ. Хэдийгээр 1938 онд хаагдаж зарим хэсэг нь устгагдсан ч сүсэгтэн олны хүсэлтээр 1944 онд “Мөргөлийн дуган” нэртэйгээр үйл ажиллагаагаа сэргээсэн ба эдүгээ 6 сүм бүхий тус цогцолборыг 1994 онд улсын хамгаалалтанд авсан байна.

Хийдийн гол дуган болох Гандан сүмд Өндөр гэгээн Занабазарын бүтээсэн "долоон нандин" шүтээн, алтаар бичсэн Ганжуурын 108 боть, Энэтхэгээс бэлэглэсэн эртний Буддагийн дүр зэрэг шашин соёлын үнэлж баршгүй өв хадгалагддаг. Мөн 1925 онд байгуулагдсан номын санд нь Түвд, Монголын мэргэдийн зохиолууд, эрдэнэсээр бүтээсэн 50 мянга гаруй ховор судар байдаг нь шинжлэх ухааны судалгааны чухал эх сурвалж болдог байна. Үүнээс гадна тус хийдэд 1970 онд шашны дээд сургууль байгуулагдсанаар тасраад байсан уламжлалт ухааны сургуулиуд болон “гавж” цолыг сэргээсэн төдийгүй их хэлмэгдүүлэлтийн гал түймрээс ганцаараа шаталгүй үлдсэн гэгддэг, аравнай шид нь хадгалагдсан “Хүслийн мод” баганыг сүсэгтэн олон өнөөг хүртэл шүтэн биширч байна. 

АЯЛАГЧДАД ӨГӨХ ЗӨВЛӨГӨӨ

• Өглөөний залбирал 09:00–10:00 цагт болдог — энэ цагт ирвэл лам нарын уншлага, цэнхэр утааны тайван орчинг мэдрэнэ

• Хийдийн хашааны дотор эргэж байх хүрд, хаалтай сүмүүдийг нарийн судлаарай

• Мигжид Жанрайсэгийн сүмд орохдоо (****) төгрөгийн тасалбар авна

• Хийдийн ойролцоох дэлгүүрт буддын шашны зүйл, бэлэг дурсгал олдоно

• Гарахдаа буруу (цагийн зүүний эсрэг) эргэхгүй байх — нарийн шашны ёс горим байдаг