Шанхийн хийд буюу баруун хүрээ

    Өвөрхангай аймгийн Хархорин сумын нутагт орших Шанхын хийд буюу Баруун хүрээ нь анх 1650 онд байгуулагдсан бөгөөд Түшээт хан аймгийн гол хийд байжээ. 1654 онд номын Их хүрээ Хэнтий рүү нүүхэд Өндөр гэгээн Занабазар өөрийн дүү Сойвонбилбийдоржид хүрээний гол үндсэн хэсэг, үнэт судар, түүхийн дурсгалуудыг үлдээн нүүлгэснээр баруун талд үлдсэн хэсэг нь “Баруун хүрээ” (хожим Шанх уулын өвөрт суурьшсанаар Шанхын хүрээ) хэмээн нэрлэгдэх болсон байна. Тус хийдийн шашны тэргүүн буюу "Ноён лам"-аар Чингис хааны алтан ургийн угсааныхан үе улиран залардаг байсан нь Монголын төр, шашны салшгүй холбоог илэрхийлдэг бөгөөд үүний илрэл болж Чингис хааны хар, цагаан сүлдийг залж тахидаг “сүлдний өргөө” энд байрладаг байжээ. Хэдийгээр хэлмэгдүүлэлтийн бэрх цагт хийд сүйтгэгдсэн ч "Ноён ламын сүм" буюу гол дуган нь үлдэж хоцорсноор 1990 онд үйл ажиллагаагаа дахин сэргээсэн байна. Тус хийд нь түүхийн хүнд он жилүүдэд ч Өндөр гэгээний анхлан хурсан Цогчин хурлыг таслалгүй хадгалж ирсэн бахархалтай бөгөөд эдүгээ Халхын их шүтээн Очирваань бурхан, Өндөр гэгээний баринтаг, номын хувцас зэрэг ховор нандан түүх соёлын үнэт өвийг хадгалан хамгаалж байна.

Аялагчдад хэрэгтэй мэдээлэл

• Хархорин хотод 1–2 өдөр зогсоод, Эрдэнэзуу хийд, Тэвш уулын ордон, Орхоны хүрхрээтэй хамт үзэхийг зөвлөнө

• Зуны улиралд (6–9 дүгээр сар) явахад хамгийн тохиромжтой — замын нөхцөл сайн, байгаль ногоон

• Хархоринд жуулчны бааз, гэр буудал элбэг тул урьдчилан захиалга хийх шаардлагагүй

• Нутгийн малчдын гэрт буух (homestay) боломжийг ашигла — жинхэнэ монгол амьдрал мэдрэгдэнэ

• Сүмд орохдоо даашинз эсвэл хормойтой хувцас авч явах — богинохон хувцас зохимжгүй