Их Бурхант цогцолбор

  1859-1864 оны хооронд Сэцэн хан аймгийн жүн ван Бат-Очирын Тогтохтөр (То ван)-ын санаачилгаар улс орныхоо хилийг хамгаалах, аюул ослоос сэргийлэх зорилгоор бүтээгджээ.

ОНЦЛОГ БА ҮНЭ ЦЭНЭ

1. То вангийн ухаан ба Бүтээн байгуулалт
   То ван энэхүү бурхныг бүтээхдээ Төвөдөөс 500 орчим урчуудыг урьж, нутгийн ардуудын хамт Халх голын байгалийн чулууг засаж сийлсэн байдаг. Бурхныг хэвтээ байдлаар бүтээсэн нь "Монгол орны зүүн хил дээр амар амгалан, тайван байхыг" бэлгэдсэн утгатай.

2. Бүтэц ба Зохиомж
   Жанрайсиг бурхныг тойруулан 12 суварга болон 20 гаруй жижиг бурхдын дүрийг чулуугаар сийлэн байрлуулсан байдаг. Бурхны орчмын талбайг 80x80 метрийн харьцаатайгаар чулуун хэрмээр хүрээлсэн нь асар том "Мандал" мэт харагддаг.

3. Сэргээн засварлалт
   1930-аад оны хэлмэгдүүлэлт болон 1939 оны Халхын голын байлдааны үеэр уг дурсгал ихээхэн гэмтсэн байдаг. Гэвч 1990-ээд онд нутгийн иргэд болон төр засаг хамтран анхны төрхөөр нь сэргээн засварласан нь өнөөгийн дүр төрхийг бүрдүүлжээ.

4. Эрчим хүчний төв
   Их Бурхант цогцолборыг зүүн бүсийн хамгийн том энергийн төв гэж үздэг. Хүмүүс энд ирж ажил үйлсээ даатгах, гай барцадаа арилгах зан үйл үйлддэг бөгөөд "Нүдэн бурхан" хэмээн нэрлэж, нүдний хараа болон дотоод сэтгэлийн амар амгаланг гуйдаг уламжлалтай.

АЯЛАГЧДАД ӨГӨХ ЗӨВЛӨГӨӨ

• Гэрэл зураг: Бурхан маш том тул түүнийг бүхэлд нь харуулахын тулд алсаас эсвэл дрон ашиглаж авах нь хамгийн тохиромжтой. Оройн нар тусах үед чулуун сийлбэрүүд илүү тод, гүнзгий харагддаг.

• Зам харгуй: Чойбалсан хотоос Халхгол сум хүртэлх зам бартаа ихтэй тул жийп машинаар явахыг зөвлөж байна. Халхгол сумын төвөөс хойш 35 км зайд байдаг.

• Ойр орчим: Энд ирсэн бол Халхын голын ялалтын хөшөө цогцолборууд болон байгалийн үзэсгэлэнт Буйр нуураар заавал дайраарай.

• Хүндэтгэл: Сүм хийдийн бүс тул бурхны дээгүүр алхахгүй байх, чулуун сийлбэрт гар хүрэхгүй байх зэрэг ёс зүйтэй аялахыг хүсье.