Жаргалант хайрхан уул

Жаргалант хайрхан уул нь далайн түвшнээс 3,796 метрийн өндөрт өргөгдсөн, Манхан сум-ын зүүн хойд, Хар-Ус нуур-ын зүүн өмнөд хэсэгт, Хар-Ус нуурын байгалийн цогцолборт газар-ын нутагт орших тахилгат уул юм. Энэ нь Монгол Алтайн нуруу-ны зүүн салбар нуруунд багтдаг бөгөөд сүрлэг тогтоц, биологийн олон янз байдгаараа алдартай.

Жаргалант хайрхан ууланд өндөр уулын тундр, уулын нуга, уулын хээр, хуурай хээр зэрэг экологийн олон бүс тархсан байдаг. Уулын өмнөд хэсэг болох Хар Сайр, Цагаан Сайрын эх, Тагийн нуруу орчимд ховор зэрлэг туруутан амьтад жилийн ихэнх хугацаанд нутагладаг. Харин малын бэлчээр эдгээр бүс нутагтай давхцдаг тул зарим улиралд бэлчээрийн хүрэлцээ хомсдох асуудал гардаг.

Энд дэлхийд ховордсон шувууд болох Дорнын эзэн бүргэд, Идлэг шонхор, Бага цагаан хоолойт зэрэг зүйлс амьдардаг. Мөн Евразийн өндөр уул, тал хээр, цөлийн бүсэд тархсан олон төрлийн шувуудыг ажиглах боломжтой.

Жаргалант хайрхан ууланд Аргаль, Янгир, Ирвэс, Тарвага зэрэг ховор, нэн ховор хөхтөн амьтад нутагладаг. Мөн уулын баруун доод бэлээр Хар сүүлт зээр-ийг ажиглаж болно. Ургамлын аймгийн хувьд уулын зэрлэг сонгино, Алтан гагнуур зэрэг эмийн болон ховор ургамал ургадаг.

2003 онд хийсэн ирвэсийн судалгаагаар Жаргалант хайрхан ууланд 20-иос дээш ирвэс нутагладаг байж болзошгүй гэж тогтоосон бөгөөд энэ нь тус бүсийг Монголын ирвэс хамгааллын хамгийн чухал амьдрах орчны нэг болохыг харуулдаг.

АЯЛАГЧДАД ӨГӨХ ЗӨВЛӨГӨӨ

Хөтөч, аюулгүй байдал
Уулын эгц хад, чулуурхаг зам, гүн хавцал ихтэй тул явган аялал эсвэл уулын авиралт хийхээр төлөвлөж буй жуулчид орон нутгийн хөтөч эсвэл туршлагатай уулын багтай хамт явахыг зөвлөж байна. Мөн уулын зориулалтын гутал, шаардлагатай хамгаалалтын хэрэгслийг заавал авч явах хэрэгтэй.

Зэрлэг амьтан ажиглах
Жаргалант хайрхан нь ирвэс, янгир, аргаль зэрэг ховор амьтдын чухал амьдрах орчин юм. Зэрлэг амьтдыг ажиглахын тулд дуран болон чанартай гэрэл зургийн аппарат авч явахыг зөвлөж байна. Амьтдыг үргээхгүй байх, байгалийн орчныг хамгаалах нь аялагч бүрийн үүрэг юм.

Цаг агаарын нөхцөл
Өндөр уулын бүс тул цаг агаар богино хугацаанд огцом өөрчлөгдөх боломжтой. Зуны улиралд ч гэнэт бороо орох, салхи ширүүсэх, агаарын температур эрс буурах тохиолдол байдаг. Иймээс дулаан хувцас, ус нэвтрэхгүй гадуур хувцас, борооны хамгаалалттай хэрэгсэл авч явах нь аюулгүй, тав тухтай аялал хийхэд чухал юм.