Дэлүүн болдог

Хэнтий аймгийн Дадал сумын Гурван нуурын хойд хөвөөнд “Дэлүүн болдог” байна гэсэн санааг анх гаргажээ. Тэрбээр “зүүн ба баруун хоёр нуурын нэр нийлээд Дэлүүн болдог болсон тул энэ газар мөн” хэмээн үзээд, “Хэнтий уулын баруун өмнө зүгт, Хэрлэн голын баруун талд байх Дэлгэрхан хэмээх уулын өвөрт Дэлүүн өндөр хэмээх битүү модтой нэгэн тарган ухаа байхыг харлаа. Тэр ухааны зүүн урд Хэрлэн голын зүүн талд зүүн өмнөөс нь орсон их замыг “Болдагийн ам” хэмээдэг, тэнд Чингис хаан төрсөн гэж нутгийнхан ярьж байна” хэмээжээ.

Чингис хаан хар усан морин жил буюу 1162 онд Онон мөрний Дэлүүн болдог хэмээх газар Есүхэй баатарын Өүлэн хатнаас мэндэлжээ. Дэлүүн болдог нь Онон Балж голын бэлчирээс дээхнэ, Ононы зөв талаас зүүн хойш чигтэй гол руу түрж тогтсон том хошуу юм. Үнэхээр дэлүү мэт хэлбэртэй гэж хэлж болохоор бөгөөд хойд өргөрөгийн 49.03.143, зүүн уртрагийн 111.38.546 хэмийн солбицолд, далайн түвшнээс дээш 982.8 метр өндөрт оршдог. Алсаас харахад дэлүү хэлбэр нь арай тод харагддаг ажээ.

АЯЛАГЧДАД ӨГӨХ ЗӨВЛӨГӨӨ

• Гэрэл зураг: Дэлүүн болдог толгодын орой дээрээс нар мандах үед Онон голын манантай хөндийг зурагт буулгавал гайхалтай харагддаг. Мөн 800 жилийн ойн хөшөөг тайгатай нь хамт авах нь түүхэн агшныг илүү тодотгоно.

• Зам харгуй: Улаанбаатараас Дадал сум хүртэлх зам сүүлийн жилүүдэд сайжирсан ч зарим хэсэгтээ бартаатай. Гэхдээ байгалийн үзэсгэлэн нь ядаргааг мартуулдаг.

• Үйл ажиллагаа: Энд ирсэн бол Онон голын эрэгт амарч, нутгийн иргэдийн гар урлал, байгалийн жимс, зөгийн бал зэргийг амталж үзээрэй.

• Ёс заншил: Энэ бол монголчуудын хувьд маш ариун газар тул архи дарс хэрэглэхгүй байх, байгаль орчноо бохирдуулахгүй, хүндэтгэлтэй хандахыг хүсье.