Толбо нуур

Өлгий хотоос урагш 45 километр газарт орших зүүн өмнөөс баруун хойшоо сунаж тогтсон, нуурын хотгор нь тектоник гаралтай, усан сангийн үүсвэр нь мөстлөгөөс үүссэн, Монгол орны томоохон нууруудын нэг. Талбай нь 185 хавтгай дөрвөлжин километр, хамгийн урт нь 21.5 километр, өргөн нь 6 километр, далайн төвшнөөс дээш 2080 метр өндөрт оршдог. Эргэн тойрон 1000-1500 метрийн өндөртэй хад асга бүхий намхавтар уул нуруугаар хүрээлэгдсэн. Хэд хэдэн жижиг аралтай. Хамгийн том нь усны мандлаас 4-хөн метр өндөр Гичгэний толгой хэмээх арал юм. Толбо нуурын тулалдаан хэмээн алдаршсан нэгэн түүх байдаг бөгөөд энэ нь 1921 оны ардын хувьсгалын үйл явдалтай холбоотой. Хасбаатар, Байкалов нарын удирдсан Монгол Зөвлөлтийн 160 цэрэг дайчид Толбо нуурын эрэгт Барон Унгерний Кайгарадов, Бакич нарын удирдсан 2400 орчим цагаан оросын цэрэгтэй тулалдсан түүхэн үйл явдал юм. Энэ хүч тэнцвэргүй тулалдаанд Монгол Зөвлөлтийн цэргүүд “үхэвч сэхэвч хамтдаа” гэсэн тангараг тавьж бүслэлтэнд 42 хоног байсан бөгөөд хоол хүнсээ барж, нохой муурын мах зэргээр хооллон эцэст нь эмээлийн гөлмөө усанд дэвтээн чанаж зажлан амиа зогоож байгаад тэмцэж үхсэн нь дээр хэмээн амь өрсөн байлдаж бүслэлтийг сэтэлжээ. Цагаан оросын цэргүүд 2 удаагийн дайралт хийсэн боловч амжилтгүй болжээ.

АЯЛАГЧДАД ӨГӨХ ЗӨВЛӨГӨӨ

Замын дагуух амралт: Өлгий хотоос Ховд орох төв замын дагуу байрладаг тул замдаа саатан тухалж, гэрэл зураг авах, нуурын эрэг дээр пикник хийхэд маш тохиромжтой.

Усанд сэлэх ба Загасчлал: Нуурын ус маш тунгалаг боловч өндөр уулын бүс тул зун ч гэсэн маш хүйтэн байдаг. Хэрэв усанд орох бол анхааралтай байх хэрэгтэй. Загасчлах сонирхолтой бол тусгай зөвшөөрлийг нь урьдчилан лавлаж аваарай.

Түүхийн дурсгал: Нуурын орчимд Толбо нуурын байлдааны хөшөө дурсгал байдаг тул түүх сонирхогчид заавал очиж үзээрэй.