Алтай таван богд

Алтай Таван Богдын байгалийн цогцолбор газар нь Монгол Алтайн нурууны баруун захад орших өндөр уулын мөнх цас, ян сарьдаг, мөсөн гол болон уулын нуга, хээрийн экосистемийг төлөөлсөн үзэсгэлэнт бүс нутаг бөгөөд уулын спорт, аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх зорилгоор 1996 онд улсын тусгай хамгаалалтад авагджээ.

Энэхүү уулархаг бүсэд далайн түвшнөөс дээш 4374 метр өндөр орших Монгол Улсын хамгийн өндөр цэг болох Хүйтэн оргил, хамгийн нам цэг болох Хурган нуур (1800 м), мөн Хотон, Даян зэрэг мөстлөгийн гаралтай 250 гаруй нуур байхаас гадна Монгол орны нийт мөсөн голын 96 хувь, түүний дотор 24 ам километр талбайтай Потанины мөсөн гол байрладаг. Баялаг ургамал, амьтны аймагтай тус нутагт 1200 орчим зүйлийн ургамал бүртгэгдсэнээс гадна Улаан номонд орсон цоохор ирвэс, халиун, Алтайн аргаль, янгир, марал буга зэрэг хөхтөн амьтад, ёл, тас, Алтайн хойлог, борцгор хотон зэрэг ховор жигүүртэн шувууд нутаглаж, гол мөрнүүдэд нь монгол хадран, алтайн болон нохой сугас загас элбэг тохиолддог.

Түүнчлэн тус бүс нутаг нь 2500-3000 жилийн өмнөх түүх соёлын асар их өв сантай бөгөөд хадны сүг зураг, элдэв тамга тэмдэг, Хүннү, Түрэг, Уйгар, Монголын эзэнт гүрний үед хамаарах нарийн тогтоогдоогүй олон булш бунхан энд хадгалагдан үлджээ.

БАЙГАЛИЙН ӨВӨРМӨЦ ТОГТОЦ

1. Потанины мөсөн гол

      Монгол орны хамгийн том мөсөн гол энд оршдог. Урт нь 20 орчим км, өргөн нь 5 км хүрдэг бөгөөд Алтай Таван Богдын оргилуудаас эх авч урсана. Энэхүү мөсөн гол нь дэлхийн дулаарлын нөлөөгөөр сүүлийн жилүүдэд багасаж байгаа нь эрдэмтдийн анхаарлыг татаж буй.

2. Цагаан гол

      Мөсөн голын хайлсан уснаас эх авдаг тул шохой мэт сүүн цагаан өнгөтэй урсдаг нь байгалийн маш ховор үзэгдэл юм.

3. Хадны сүг зураг

   Алтай Таван Богдын байгалийн цогцолбор газарт орших Арал толгой, Шивээт хайрхан зэрэг газруудад хүрлийн үеийн асар олон тооны хадны сүг зураг бий. Энэ нь хүн төрөлхтний соёл иргэншлийн түүхийг харуулсан ЮНЕСКО-гийн дэлхийн өв юм.

АЯЛАГЧДАД ӨГӨХ ЗӨВЛӨГӨӨ

• Зөвшөөрөл: Хилийн бүс нутаг тул Хилийн цэргийн ангиас тусгай зөвшөөрөл авч нэвтэрнэ.

• Хэзээ очих вэ? Хамгийн тохиромжтой үе нь 7-р сараас 8-р сарын дунд хүртэл юм. Бусад үед цаг агаар маш тогтворгүй, хүйтэн байдаг.

• Тээвэр: Уул руу зөвхөн туулах чадвар сайтай машинаар очих боломжтой бөгөөд машинаас буугаад мөсөн гол руу хүрэхийн тулд 10-15 км явган эсвэл мориор аялдаг.