Цогт тайжийн цагаан байшин

Булган аймгийн Дашинчилэн сумын нутаг, Халдунзүрх ууланд, Туул голын хөндийн "Бор булан" хэмээх зун гандаж хуурайшдаггүй нутагт оршдог.

Цогт хунтайжийн ээж Мадай Тайгал хатны өргөө, номын сургууль байсан цагаан ордны суурь юм. Эртний нийслэл Хархорум хотын уран загвараар, хятад вааран дээвэртэй дуган хэлбэрээр баригдсан ба эргэн тойрондоо жижиг хэрэмтэй, баялаг номын сантай суурин газар байжээ.

Ордны зүүн талын "Мэлхийт" толгой дээр Хархорумынхтай ижил чулуун яст мэлхий урлан тавьсан байжээ. Мөн уг цогцолборыг 1601-1617 оны хооронд барьж дуусгасан түүхийг монгол, төвд хэлээр сийлсэн хөшөө байдаг.

Уг барилгууд нь 1627-1630 оны хооронд дотоодын ноёдын дайн самуунд олон дахин өртөж сүйдсэн тул дахин сэргээгдэж чадаагүй бөгөөд өдгөө хананы үлдэгдэл, чулуун тавцан нь үлджээ. Түүх соёлын энэхүү дурсгалыг 1627 оны үйл явдлаас хойш хугацаа өнгөрүүлж, 1971 онд улсын хамгаалалтад авсан байна.

Цогт хунтайж (1581-1637) нь Чингис хааны алтан ургийн, Гэрсэнзийн удам бөгөөд тухайн үеийн өндөр боловсролтой орчуулагч, яруу найрагч, цэргийн зүтгэлтэн байв. Буддын шашны улааны урсгалыг баримтлагч, Цахарын Лигдэн хааны Манжийн эсрэг бодлогыг тууштай дэмжиж, 40 мянган цэрэг захирч байжээ. Манжийг дагагч ноёдод хавчигдан 1630 онд Хөх нуурт очиж, Манжийн эсрэг тэмцсээр 1637 онд дайны талбарт амь үрэгджээ.

АЯЛАГЧДАД ӨГӨХ ЗӨВЛӨГӨӨ

• Баяндэлгэр суман дахь нутгийн гид авах нь байшинг хялбархан олоход тус болно

• Замын нөхцөл зарим хэсэгт муу тул 4x4 тээврийн хэрэгсэл зөвлөмжтэй

• Хавар, намрын улиралд байгаль нь хамгийн үзэсгэлэнтэй байдаг

• Ойролцоод Булганы нурангийн байгалийн цогцолбортой хослуулж болно