Говиос Тайга хүртэл: Монгол орныг нар зөв тойрох 19 өдрийн аялал

Майхант лагерт өглөөний цайгаа уугаад Цагаан суварга руу хөдөлнө. Үдээс хойш Цагаан суваргад хүрч, цагаан болон ягаан шохойн чулуун тогтоц бүхий, 30 метр хүртэл өндөртэй стагмит (шовх хад) мэт харагдах гайхамшигт хадан хавцлуудыг үзэж, эргэн тойрноор явган аялал хийнэ. Энэ газар нь байгалийн дэлгэмэл (панорам) зураг авахад нэн тохиромжтой. Нутгийн малчин айлын гэрт хононо. (Өглөөний цай, Үдийн хоол, Оройн хоол)

Айлд өглөөний цайгаа уусны дараа Говь Гурван Сайхан Байгалийн Цогцолборт Газарт орших, 70 кв.км талбайг хамрах Гурван Сайхны нурууны гүн, нарийн хавцал болох Ёлын ам руу хөдөлнө. Тусгай хамгаалалттай газрын үүдэнд үлэг гүрвэлийн өндөг, яс, чихмэл шувууд болон ирвэсний үзмэр бүхий жижиг байгалийн музей байдаг. Мөн энэ газар нь ховор ургамлаар маш баялаг юм.

Үүдний музейг үзсэний дараа машинаар дахин 10 орчим км явж зогсоолд хүрэх бөгөөд тэндээс машинаа үлдээж, мөсөн хавцал, голын дагуу хэдэн км явган алхана. Өвлийн цагт тус гол хэдэн км-ээрээ хөлддөг бөгөөд зуны сүүл сараас бусад үед ихэвчлэн мөстэй байдаг. Бид мөсөн хавцлыг 7-р сарын сүүл хүртэл харах боломжтой ба 8-р сарын эхээр мөс нь ихэвчлэн хайлж алга болдог.

Ёлын ам руу явах замдаа уудам уудам тал дунд зогсож үдийн хоол иднэ. Хавцлаар аялж дуусаад машин руугаа буцаж, өнөөдөр хоноглох майхант лагерь руугаа явна. (Өглөөний цай, Үдийн хоол, Оройн хоол)

Өглөөний цайны дараа Хонгорын элс рүү давхина. Хонгорын элсэн манхан нь Сэврэй, Зөөлөн уулын ар талд, Баруунсайхан уулын хойно байрладаг. Энэ нь Монголын хамгийн том, хамгийн үзэсгэлэнтэй элсэн манхануудын нэг бөгөөд өндөр нь 200 метр, өргөн нь 12 км, урт нь 100 орчим км үргэлжилдэг. Хамгийн том манханууд нь элсний баруун хойд буланд байдаг. Та элсэн манхны орой руу авирч, дараа нь гялгар уут ашиглан доошоо гулгаж болно. Орой дээрээс харагдах говийн үзэмж үнэхээр гайхалтай. Нар жаргах үед манхны орой руу авирвал эргэн тойрны элсэн цөлийн панорам дүр зураг үнэхээр гайхалтай харагдах бөгөөд хойд талд нь Хонгорын гол урсаж харагдана. Малчин айлын гэрт хононо. (Өглөөний цай, Үдийн хоол, Оройн хоол)

Өнөөдөр өглөөний цайны дараа, үдийн хоолны өмнө элсэн манхны орчмоор тэмээ унах нэмэлт хөтөлбөр зохион байгуулах боломжтой. Айлдаа үдийн хоолоо идсэний дараа хамгийн том элсэн манхны орой руу авирч, явган аялал хийнэ. Өнөөдөр дахин малчин айлын гэрт хононо. (Өглөөний цай, Үдийн хоол, Оройн хоол)

Өглөөний цайны дараа палеонтологийн чухал олдворууд олдсон Баянзаг руу хөдөлнө. Энэ газарт 1920-иод онд ирсэн Америкийн палеонтологич Рой Чепмен Эндрюс энэхүү нэрийг (Flaming Cliffs буюу Дөлөн цахиур) өгчээ. Тус бүс нутаг нь дэлхийд анх удаа үлэг гүрвэлийн өндөг олдсон гэдгээрээ хамгийн алдартай. Мөн энд үзэсгэлэнт загны ой байх бөгөөд нарны гэрэлд улааран харагдах шаварлаг хавцлууд нь туйлын үзэсгэлэнтэй. Энд бид монгол айлд зочилж, тэдний гэрт хононо. (Өглөөний цай, Үдийн хоол, Оройн хоол)

Баянзагт айлдаа өглөөний цайгаа уусны дараа Дундговь аймгийн Сайхан-Овоо сумыг зорино. Голын тохойг даган хоёр нурсан хийдийн туурь байх бөгөөд голын хойд эрэгт Барлим хийд, урд эрэгт Хутагт хийд байрлана. Тус хийд нь 18-р зууны сүүлчээр Далай ламын Монголд хийсэн анхны айлчлалд зориулагдан баригдсан бөгөөд 500 орчим лам хуврагтай байжээ. Хийд 1990 онд дахин хаалгаа нээж, 1992 онд одоогийн Далай лам зочилж байсан түүхтэй. Онгийн хийдийн туурийг үзэж сонирхсоны дараа өнөөдөр хоноглох жуулчны бааз эсвэл майхант лагерь руугаа явна. (Өглөөний цай, Үдийн хоол, Оройн хоол)

Өглөөний цайны дараа 13-р зуунд Монгол гүрний нийслэл байсан, Өвөрхангай аймгийн баруун хойд хэсэгт орших Хархорин хот руу хөдөлнө. Хархорин орох замдаа Монголын уудам тал нутагт хээр үдийн хоол идэх бөгөөд хоолны дараа цааш үргэлжлүүлэн давхина.

Монголын хамгийн үзэсгэлэнтэй хийдүүдийн нэг болох Эрдэнэ зуу хийд Хархорин хотод байдаг. Эрдэнэ зуу бол Хархоринд хадгалагдан үлдсэн хамгийн эртний Буддын шашны хийд юм. Тус хийдийг 1585 онд Абтай сайн хаан бариулсан бөгөөд коммунизмын үед зөвхөн музейн чиглэлээр үлдээж, тухайн үед үйл ажиллагаа явуулж байсан цорын ганц хийд нь Улаанбаатар дахь Гандантэгчинлэн хийд байв. Гэвч 1990 онд Монголд коммунизм нуран унасны дараа хийдийг лам нарт нь буцааж өгснөөр Эрдэнэ зуу дахин шүтлэг мөргөлийн газар болсон юм.

Тэнд очоод бид гэр хостелд байрлана. Хостелд оройн хоол идсэний дараа хотоор явган зугаалж, танилцах чөлөөт цагтай. (Үдийн хоол, Оройн хоол)

Бид газар дороос 89°C-ийн халуунтай оргилон гардаг хүхэрт рашаан болох Цэнхэрийн халуун рашаан руу давхина. Рашааны баазад гадаа болон доторх халуун усны онгоц, шүршүүр, тухтай байр сууцнууд багтсан байдаг. (Өглөөний цай, Үдийн хоол, Оройн хоол)

Байрласан айлдаа өглөөний цайгаа уугаад Тэрхийн Цагаан Нуур болон Хоргын тогоо руу хөдөлнө. Тэрхийн Цагаан Нуур нь Төв Монголын Хангайн нуруунд орших харьцангуй цэнгэг, тунгалаг уст нуур юм. Нуурын өргөн нь 16 км, гүн нь 4-10 метр бөгөөд хамгийн гүн хэсэгтээ 28 метр, урт нь 20 гаруй км үргэлжилдэг. Нийт 61 кв.км талбайг хамрах бөгөөд нууранд тууль (цолмон) болон бусад төрлийн загас, ховор шувууд байдаг. Энэхүү галт уулын нуур нь мянга мянган жилийн өмнө орчмын Хорго уулын галт уулын лаваас үүсжээ. Хорго уул нь Цагаан нуурын зүүн талд орших унтарсан галт уул юм. Энэ бүсийг 1965 оноос хойш, бүтнээр нь 1997 онд тусгай хамгаалалтад авсан. Цагаан нууранд ирээд бид нүүдэлчин айлд зочилж, нуурын эргээр алхана. Оройн хоолны өмнө загасчилж, усанд сэлэх боломжтой. Монгол айлын гэрт хононо. (Өглөөний цай, Үдийн хоол, Оройн хоол)

Өнөөдөр өглөөний цайны дараа Хоргын тогоо руу мориор аялах нэмэлт хөтөлбөр зохион байгуулах боломжтой. Тэнд очоод далайн түвшнээс дээш 2100 метрийн өндөрт орших Хоргын галт уулын тогоо руу авирна. Орой дээрээс нуур болон эргэн тойрны байгалийн үзэмж гайхалтай харагддаг. Мориор буцаж ирээд урьд өдрийн айлдаа дахин хононо. (Өглөөний цай, Үдийн хоол, Оройн хоол)

Өнөөдөр Хөвсгөл аймгийн Шинэ-Идэр сум руу бүтэн өдрийн турш явна. Хойд зүг рүү явах тусам бидний аяллын зам Хангайн нурууны ой модоор бүрхэгдсэн налуу уулсаар үргэлжилж, Монгол орны байгалийн үзэсгэлэнт төрхийг харах болно. Замдаа байгалийн сайханд үдийн хоолоо идэж, Шинэ-Идэрийн монгол айлын гэрт хононо. (Өглөөний цай, Үдийн хоол, Оройн хоол)

Дахин нэг өдрийн турш явсны эцэст Хөвсгөл нуурт хүрч, олон хоногийн замын ядаргаагаа тайлан амрах болно. Хөвсгөл нуур нь Монгол орны баруун хойд хэсэгт, Оросын хилтэй ойрхон оршдог. Далайн түвшнээс дээш 1100 орчим метр өндөрт, 136 км урт, 262 метр гүн бөгөөд Азийн хоёр дахь том цэнгэг уст нуур юм. Хатгал тосгон нуурын өмнөд үзүүрт байрладаг. Нуур нь хэд хэдэн уулсаар хүрээлэгдсэн байдаг. Өвлийн улиралд нуурын мандал бүрэн хөлддөг бөгөөд жил бүр 2-р сарын эхээр зохиогддог "Мөсний баяр" нь Монголын өвлийн аялал жуулчлалын томоохон арга хэмжээ болоод байна. Тайга, Цаатан иргэд, цаа буга маллагчид нь жуулчдын анхаарлыг татдаг гол зүйлс юм. Нууранд очсоны дараа оройн хоол хүртэл нуурын эргээр зугаалж, явган аялал хийх чөлөөт цагтай. Монгол гэрт хононо. (Өглөөний цай, Үдийн хоол, Оройн хоол)

Өнөөдөр усанд сэлэх, явган аялах, морь унах зэрэг олон төрлийн үйл ажиллагаа хийж болно. Эсвэл нуурын цэлийсэн цэнхэр мандлыг харж, зүгээр л амарч сууж ч болно. Монгол гэрт хононо. (Өглөөний цай, Үдийн хоол, Оройн хоол)

Өглөө эрт Тайгын ойн ард түмний амьдралын хэв маягийг үзэж сонирхохоор Цаатан (цаа буга малладаг) айл руу хөдөлж, оройдоо буцаж ирнэ. Хэрэв та ууланд авирч, явган аялал хийхийг хүсвэл нуурын гайхамшигтай дүр зургийг дээрээс харах боломжтой. Орой нь зураг авах, загасчлах чөлөөт цагтай. Монгол гэрт хононо. (Өглөөний цай, Үдийн хоол, Оройн хоол)

Өглөө эрт цайгаа уугаад Хөвсгөл аймгийн Их-Уул сум руу хөдөлнө. Дараагийн очих газартаа ойртохын тулд Их-Уул сумыг өнгөрч цааш явна. Байгалийн сайханд пикник үдийн хоол идэж, үргэлжлүүлэн давхисаар дараагийн хоноглох айлдаа хүрнэ. (Өглөөний цай, Үдийн хоол, Оройн хоол)

Өглөөний цайны дараа Булган хотоос 60 орчим км-ийн зайд орших, Хойд Монголын бас нэгэн үзэсгэлэнт газар болох Уран тогоо унтарсан галт уул руу хөдөлнө. Энэ газар нь Булган аймгийн Хутаг-Өндөр сумын нутагт байрладаг. Монгол гэрт хононо. (Өглөөний цай, Үдийн хоол, Оройн хоол)

Өглөөний цайны дараа Сэлэнгэ аймгийн Баруунбүрэн сумын Бүрэгхан уулын бэлд, үзэсгэлэнт Ивэн голын хөндийд орших, Монголын хоёр дахь том хийд болох Амарбаясгалант хийд рүү хөдөлнө. Энэ бол 1930-иод оны хэлмэгдүүлэлтээс ихэнх хэсэг нь бүрэн бүтэн үлдсэн Монголын цөөхөн хийдүүдийн нэг юм. Хийдийн гоо үзэсгэлэн, чимэглэл, барилгын хийц нь түүнийг Монголын архитектурын хамгийн гайхамшигтай дурсгалуудын нэг болгодог. 1990 онд Амарбаясгалант хийдийг сэргээн засварлах нөхцөл бүрдэж, хүмүүс шашны уламжлалаа сэргээхийг эрмэлзэж эхэлсэн. Өнөөдөр Амарбаясгалант хийд өөрийн гайхалтай бүтэц, 300 гаруй жилийн түүхээрээ сүндэрлэн оршиж байна. Өнөөдөр монгол үндэсний уламжлалт гэр баазад хононо. (Өглөөний цай, Үдийн хоол, Оройн хоол)

Айлаас хөдөлж, Улаанбаатар хот руу буцна. Улаанбаатарт ирээд зочид буудал эсвэл хостелдоо хүргүүлснээр аялал өндөрлөнө. (Өглөөний цай, Үдийн хоол)