Говь болон Төв Монголын гайхамшиг - 10 хоногийн тойрон аялал

Өглөө Цагаан суваргын зүг хөдлөх бөгөөд Дундговь аймгийн уудам тал нутаг, зэрлэг байгаль дундуур давхисаар Цагаан суваргын дэргэдэх жуулчны баазад ирж байршина. Энэхүү 200 метр өндөр, 400 метр өргөн эгц цавчим хана нь эрт цагт далайн ёроол байсан бөгөөд одоо ч далайн амьтдын олдвор, хясаа элбэг олддог. Салхины элэгдэл 10 сая жилийн турш энэхүү гайхалтай тогтцыг бүтээсэн бөгөөд гэрэл зураг авах, явган аялал хийхэд нэн тохиромжтой газар юм.

Өглөөний цайны дараа Говь гурван сайхан байгалийн цогцолборт газарт байрлах Ёлын ам руу явна. Явах зам дагуу Даланзадгад хотоор дайрах бөгөөд тус хотын "Говийн байгалийн түүхийн музей"-г үзэж сонирхоод цааш 44 км-д байрлах Ёлын амд очно. Говь дахь энэхүү үзэсгэлэнт ногоон хөндий нь өндөр хад асгаар хүрээлэгдсэн, зэрлэг цэцэгс, говийн ургамал элбэг газар юм. Өвлийн улиралд хөндийн ёроолд мөсөн бүрхүүл тогтдог бөгөөд зун хүртэл хадгалагддаг онцлогтой. Хөндийгөөр 1-2 цаг явган алхах эсвэл мориор аялах боломжтой. Хадны ирмэгээр бэлчих янгир, аргалийг харах аз тохиож магадгүй.

Аяллын 5 дахь өдөр бид бүхэн говийн зэрлэг байгаль дундуур давхисаар 180 км үргэлжлэх, хамгийн дээд талдаа 300 метр хүртэл өндөр Хонгорын элсэнд хүрч очно. Үдийн халууныг бааздаа амарч өнгөрүүлээд, үдээс хойш тэмээчин айлд зочлон нүүдэлчин амьдралын хэв маяг, уламжлалт өв соёлтой нь танилцана. Дараа нь хоёр бөхт тэмээ унан эргэн тойрныг өндрөөс ажиглан, "Сэрүүн булаг" гэх нэртэй цөл дундах баянбүрдийг үзэж сонирхоно. Оройхон "Дуут манхан"-д авирч, элснээс гарах онгоцны хөдөлгүүр мэт чимээг сонсон, элсэн манхны оройгоос нар жаргах гайхалтай дүр зургийг тольдоно.

Аялал үргэлжилсээр дэлхийд анх удаа үлэг гүрвэлийг өндөглөдөг гэх баримтыг олсон Баянзаг буюу "Flaming Cliffs"-ийг зорино. Нарны туяанд гал асах мэт харагддаг улаан толгодууд болон заган ой дундуур зугаалж, 70-80 сая жилийн өмнөх түүхийн мөрөөр аялах болно. Баянзагийн хөрсний бүтэц нь дэлхийн бусад бүх говь, цөлөөс Ангараг гарагтай хамгийн төстэй гэдгээрээ онцлог тул та энд ирснээр харь гараг дээр хөл тавьсан мэт ер бусын мэдрэмжийг авах болно.

Өглөө умард зүг рүү тал нутгаар давхиж Онги голын хөндийд хүрнэ. Говиос хангайн бүс рүү шилжих амралтын цэг болсон энэхүү газарт XVII зуунд байгуулагдсан Онгийн хийдийн туурийг үзнэ. Хийдийн түүхэн музей, үзмэрийг сонирхсоны дараа Орхоны хөндийг чиглэн Өвөрхангай аймгийн төв Арвайхээр хотод ирж орон нутгийн зочид буудалд амарна.

Өглөөний цайны дараа бид бүхэн Хархорины зүг хөдөлнө. Хархорин бол 1220 онд Чингис хааны зарлигаар байгуулагдаж, Өгэдэй хааны үед дэлхийн улс төр, худалдааны зангилаа цэг болон цэцэглэсэн Монголын эзэнт гүрний түүхт нийслэл Хархорум хотын суурин юм. Өдгөө Хархорум музейд тухайн үеийн хотын ерөнхий төрх, археологийн ховор олдворууд болон Мөнгөн модны түүхийг цогцоор нь үзэж сонирхоно. Мөн 1586 онд эртний хотын туурин дээр нь баригдсан 108 суварга бүхий Эрдэнэ зуу хийд буюу Монгол дахь бурхан шашны хамгийн эртний голомт болох архитектурын хосгүй шийдэл, лам нарын ном айлдах дуун дунд түүх, соёл хослон оршдог билээ.

Аялал цааш явсаар Хустайн байгалийн цогцолборт газарт үргэлжилнэ. Энэ газар нь дэлхийн сүүлчийн зэрлэг адуу болох Тахийг байгальд нь харах боломжтой цорын ганц газар юм. Үдээс хойш мэдээллийн төвтэй танилцаж, Нар жаргахын өмнө тахь болон бусад зэрлэг амьтдыг (буга, согоо, үнэг) ажиглахаар байгалийн аялал хийнэ.

Нийслэл хотод буцаж ирээд, Монголын бурхан шашны төв Гандантэгчинлэн хийдэд зочилж, 26 метр өндөр Жанрайсиг бурхныг үзнэ. Үргэлжлүүлэн Сүхбаатарын талбай болон Чингис хааны музейгээр зочилж, орой нь Монголын язгуур урлагийн тоглолт (хөөмий, уран нугаралт) үзэн мартагдашгүй үдшийг өнгөрүүлнэ.

Таныг буцах нислэг хүртэл чөлөөт цагтай байх бөгөөд товлосон цагт манай байгууллагын жолооч таныг нисэх онгоцны буудалд хүргэж өгснөөр аялал өндөрлөнө.